Bp Szczepan
Sobalkowski, kapelan NSZ, urodził się 23.12.1901 r. w Kromołowie koło Zawiercia.
Po skończeniu miejscowej szkoły, dzięki prywatnemu stypendium, rozpoczął naukę
w Gimnazjum Męskim w Zawierciu. W 1919 r., po zdaniu egzaminu dojrzałości,
wstąpił do Seminarium Duchownego w Kielcach. Jego wybitne zdolności oraz
pracowitość sprawiły, że został przesunięty z pierwszego na trzeci rok studiów,
a w 1923 r. skierowany na studia do Insbrucka, gdzie rok
później przyjął święcenia kapłańskie.
Podczas II wojny światowej ks. Sobalkowski prowadził
tajne nauczanie, był kapelanem Okręgu V NSZ oraz ukrywał żydowskie małżeństwo
Walterów z Wielunia.
W 1950 r. ks. Sobalkowski został aresztowany i
przez trzy miesiące przebywał w kieleckim więzieniu z powodu swych
powiązań w czasie okupacji z NSZ. Ponownie aresztowany przez UB w sierpniu 1951
r., po trzech latach przesłuchań i upokorzeń, stanął w czerwcu 1954 r. przed
Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie. Podczas procesu uznano go za jednego ze współpracowników
antypaństwowego ośrodka(...), którym kierował biskup ordynariusz Rzymsko –
Katolickiej Diecezji Kieleckiej Czesław Kaczmarek oraz zdecydowanego
wroga ustroju socjalistycznego i ZSRR. Świadczyć o tym miały jego kazania i
prace publikowane jeszcze przed wojną. Oskarżono go także o lojalność wobec
Niemców w czasie wojny i agitację ludności polskiej do walki przeciw ZSRR i
ruchowi lewicowemu. Z powojennej działalność zarzucono mu wychowywanie księży i
alumnów w duchu wrogości wobec nowej władzy i ustroju, wspieranie PSL
Stanisława Mikołajczyka, współpracę z nieuznawanymi przez komunistów
przywódcami Stronnictwa Pracy. Sąd skazał go na karę 7 lat więzienia
z utratą praw publicznych i obywatelskich na 4 lata i przepadek mienia na rzecz
Skarbu Państwa.
Ks. Sobalkowski odsiadywał wyrok: na warszawskim
Mokotowie, w Sztumie, we Wronkach. Ciężkie warunki odbywania kary spowodowały gwałtowne pogorszenie się stanu zdrowia. Chorował na żółtaczkę, serce i
reumatyzm. W związku z tym wszczęto starania o jego przedterminowe zwolnienie.
Kilkanaście wniosków przyniosło w końcu rezultat, i w kwietniu 1956 r. opuścił
więzienie.
Kiedy w kwietniu 1956 r. ks. Sobalkowski powrócił z
więzienia do Kielc. W 1958 został biskupem kieleckim.
Bp Szczepan Sobalkowski zmarł nagle 12.02.1958 r., u
stóp ołtarza, na początku Mszy św., którą odprawiał w kaplicy Jasnogórskiej.
Spoczął w grobowcu kapituły kieleckiej na cmentarzu starym w Kielcach.
